Lokalne Centra Cyberbezpieczeństwa to inicjatywa Ministerstwa Cyfryzacji finansowana z Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy 2021-2027 (FERC), działanie 4.1 „Wzmocnienie cyberbezpieczeństwa oraz rozwój odpornej infrastruktury przetwarzania danych”. Celem jest wsparcie powstawania regionalnych centrów obsługujących grupy JST oraz ich jednostek organizacyjnych - od urzędów, przez szkoły i ośrodki pomocy społecznej, po spółki komunalne.
Pierwsza publiczna zapowiedź pojawiła się na Forum Samorządowych Centrów Usług Wspólnych w czerwcu 2025 r., a oficjalne stanowisko resort przedstawił w liście Podsekretarza Stanu Rafała Rosińskiego z 15 lipca 2025 r., kierowanym do Związku Powiatów Polskich. LCC opisano tam jako odpowiedź na deficyt specjalistów cyber w JST oraz jako element szerszej architektury cyberodporności samorządów.
Dlaczego powstają
Pojedyncza gmina nie jest w stanie samodzielnie utrzymać całodobowego centrum operacyjnego (SOC), zatrudnić zespołu analityków ani nadążyć za obowiązkami nowej ustawy o KSC. Koszt własnego całodobowego SOC szacujemy na 1,5-2 mln zł rocznie, a na rynku brakuje specjalistów. LCC rozwiązuje ten problem przez konsolidację: jeden zespół ekspertów obsługuje kilkadziesiąt podmiotów, dzieląc koszty, kompetencje i procedury.
W jakiej formie prawnej może powstać LCC
Ustawa nie narzuca jednej formy. W praktyce LCC może działać jako jednostka budżetowa JST, spółka z o.o. (konsorcjum kilku JST), związek międzygminny lub powiatowo-gminny, albo jako istniejące Centrum Usług Wspólnych rozszerzone o funkcję cyberbezpieczeństwa. Wybór formy przesądza o sposobie zarządzania, rozliczania składek i możliwości realizacji zamówień w trybie in-house.
- Jednostka budżetowa (np. CUW lidera) - najprostsza; inne JST obsługuje na podstawie porozumienia z art. 16e ust. 6 UoKSC
- Spółka z o.o. konsorcjum - wspólnicy z wielu JST, elastyczne zarządzanie
- Związek międzygminny / powiatowo-gminny - odrębna osoba prawna, prawa członków (np. liczbę głosów) określa statut; w naborze nie może być wnioskodawcą ani partnerem (FAQ ION nr 6 i 44)
- Porozumienie wspólnej obsługi (art. 16e UoKSC) - bez tworzenia odrębnego podmiotu
Warstwa operacyjna systemu
W krajowym systemie cyberbezpieczeństwa LCC stanowi warstwę regionalno-operacyjną - to centra, które bezpośrednio obsługują samorządy, uzupełniając centralne wsparcie eksperckie NASK i CSIRT NASK oraz nadzór Ministerstwa Cyfryzacji. Wnioskodawcą (beneficjentem) może być wyłącznie JST - lider partnerstwa, a partnerami inne JST (regulamin naboru, § 3); administracja rządowa nie może składać wniosku. Jednostki organizacyjne JST i spółki komunalne korzystają z usług centrum.