Piaskownica AI dla samorządów: co realnie dostanie urząd

Od 7 sierpnia trwa nabór CPPC, w którym samorząd nie jest wnioskodawcą - a mimo to warto go znać lepiej niż niejeden konkurs dotacyjny. Za 35 mln zł z FERC powstanie polska piaskownica AI: centralny portal i bezpieczne środowisko, w którym urząd przetestuje rozwiązania sztucznej inteligencji, zanim cokolwiek kupi na produkcję. Wniosek składa Ministerstwo Cyfryzacji (nabór niekonkurencyjny, do 30 września) - ale obie ścieżki piaskownicy wymieniają JST wprost.

Ścieżka technologiczna: testuj, zanim kupisz - bez własnych serwerów

Ta ścieżka jest skierowana wyłącznie do administracji rządowej i samorządowej. Urząd zgłosi się przez portal i otrzyma dostęp do środowiska testowego opartego na infrastrukturze polskich fabryk AI - zaplecze zapewniają Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH i Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe. W praktyce: można sprawdzić chatbota dla mieszkańców, asystenta urzędnika czy OCR do digitalizacji dokumentów na polskich modelach językowych i gotowych komponentach z projektów krajowych - bez ryzyka dla działających systemów i bez zakupu własnej infrastruktury obliczeniowej.

Ścieżka regulacyjna: zgodność z AI Act pod okiem ekspertów

Druga ścieżka obejmuje przedsiębiorców oraz administrację i JST rozwijające systemy AI - w szczególności rozwiązania wysokiego ryzyka w rozumieniu AI Act. Uczestnicy otrzymują wsparcie eksperckie w dochodzeniu do zgodności, możliwe są wyłączenia regulacyjne na czas testów, a w wyjątkowych przypadkach dostęp do fabryk AI, jeżeli uczestnik nie dysponuje własnymi zasobami. Nad ochroną danych czuwa UODO (privacy by design, pseudonimizacja i anonimizacja), a instytucja prowadząca piaskownicę zyska narzędzia sprawozdawczości wobec Komisji Europejskiej - piaskownice regulacyjne to wymóg unijnego rozporządzenia.

Podstawa prawna: ustawa podpisana, organ wskazany

10 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało, że Prezydent RP podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która tworzy podstawy prawne funkcjonowania piaskownic regulacyjnych AI w Polsce. Za ich tworzenie i nadzór odpowiada Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Udział trwa od 6 do 12 miesięcy, a projekty wybierane są w konkursie organizowanym i rozstrzyganym przez Komisję.

Dla samorządu istotne są trzy elementy tej konstrukcji. Po pierwsze, JST są wprost wymienione jako uprawnione do udziału, obok przedsiębiorców i pozostałej administracji. Po drugie, opłaty za uczestnictwo jednostek samorządu terytorialnego są preferencyjne (udział mikro, małych i średnich przedsiębiorców jest nieodpłatny). Po trzecie, KRiBSI może udzielić czasowego odstępstwa od niektórych obowiązków wynikających z AI Act na potrzeby realizacji projektu i wesprzeć uczestnika w osiągnięciu zgodności. Po zakończeniu udziału uczestnik otrzymuje potwierdzenie i raport końcowy, a następnie może wystąpić o indywidualną opinię co do zgodności systemu z prawem - i to jest realna wartość dla urzędu, który chce wdrożyć AI bez ryzyka regulacyjnego.

Dlaczego to ważne dla gminy, która „jeszcze nie robi AI"

Bo zrobi - prędzej, niż się wydaje: od chatbota na stronie po systemy wspierające decyzje, które AI Act może kwalifikować jako wysokiego ryzyka. Piaskownica odwraca kolejność: najpierw bezpieczny test na cudzej infrastrukturze i z osłoną ekspercką, potem ewentualny zakup. Projekt obejmie też przewodniki, webinary i szkolenia, a analizy wykorzystania AI w administracji przygotuje NASK. Od strony gospodarczej partnerem jest MRiT, które przeprowadzi konsultacje ze startupami i MŚP.

Jak to się łączy z LCC

To komplementarne warstwy tego samego systemu: piaskownica pozwala bezpiecznie sprawdzić nową technologię, zanim trafi do urzędu - LCC dba o bezpieczeństwo tego, co już działa. Każde wdrożenie AI to nowa powierzchnia ataku, więc siedem zadań centrum (od ewidencji oprogramowania, przez ochronę danych i kopie zapasowe, po reagowanie na incydenty) obejmie także systemy AI. Wspólnym mianownikiem są kompetencje kadr: i piaskownica, i LCC finansują szkolenia.

Opublikowano 13 sierpnia 2026 · Zaktualizowano 21 sierpnia 2026. Artykuł ma charakter informacyjny; wiążące pozostają dokumenty źródłowe.