Nowelizacja UoKSC z 23.01.2026 (Dz.U. 2026 poz. 252) wdraża do prawa polskiego dyrektywę NIS2 i wprowadza nowy rozdział 3b „Wspólne wykonywanie obowiązków z zakresu cyberbezpieczeństwa przez podmioty publiczne”. Podstawą dla LCC jest art. 16e.
„Jednostka samorządu terytorialnego może zapewnić wspólną obsługę realizacji obowiązków, o których mowa w art. 7b ust. 4, art. 7c, art. 7f ust. 3, art. 8, art. 8c-8f, art. 8h, art. 9-12b lub art. 15.”
- art. 16e ust. 5 UoKSC
Przepis odsyła do zasad organizacyjnych wspólnej obsługi określonych w trzech ustawach samorządowych: art. 10a-10d ustawy o samorządzie gminnym, art. 6a-6d ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 8c-8f ustawy o samorządzie województwa. Dzięki temu samorządy mają gotowy, sprawdzony mechanizm prawny - analogiczny do tego, na którym działają oświatowe centra usług wspólnych.
Dwa tryby tworzenia LCC
Tryb 1 - wspólna obsługa. Jedna JST jest jednostką obsługującą, a pozostałe podmioty (w tym jej własne jednostki organizacyjne oraz, na zasadzie porozumienia, instytucje kultury i inne samorządowe osoby prawne) są obsługiwane. Zasady określa jednostronnie uchwała rady JST obsługującej.
Tryb 2 - porozumienie międzysamorządowe. JST zawierają porozumienie, a jedna z nich przejmuje wykonywanie obowiązków cyber dla pozostałych (art. 16e ust. 6-9 UoKSC; do porozumienia stosuje się odpowiednio art. 74 u.s.g., także gdy jego stroną jest powiat lub województwo). Tryb ten jest bardziej elastyczny - pozwala obsługiwać inne JST, nie tylko własne jednostki.
Nowość: spółki komunalne jako jednostka obsługująca
Nowelizacja zmieniła brzmienie art. 10b ustawy o samorządzie gminnym, dopuszczając po raz pierwszy spółki komunalne (w tym spółki prawa handlowego powołane specjalnie do prowadzenia wspólnej obsługi) jako jednostki obsługujące. Wcześniej spółki mogły jedynie świadczyć usługi kontraktowo.
Przy spółce-LCC istotny jest status „kontroli analogicznej”: spółka w 100% samorządowa może otrzymywać od kontrolujących ją JST zamówienia in-house, bez przetargu (art. 214 ust. 1 pkt 11 PZP, a przy wspólnej kontroli kilku JST - pkt 13). Bezpośredni udział kapitału prywatnego, nawet 1%, wyklucza ten tryb, dlatego spółka-LCC powinna być w pełni samorządowa. W naborze LCC spółka może realizować zadania centrum (art. 16e ust. 8 UoKSC, FAQ ION nr 35), ale nie może być Partnerem projektu i wymaga analizy braku pomocy publicznej - dlatego rekomendujemy CUW w jednostce budżetowej lidera (zob. artykuł o formie prawnej LCC).