Badanie Wire „State of Digital Sovereignty in Europe 2025” (270+ liderów technologii, polityki i bezpieczeństwa) pokazuje, że 63,2% uznaje open source za krytyczny element strategii suwerenności, 84,2% wskazuje szyfrowanie end-to-end jako priorytet, a 47,4% wymienia redukcję zależności od dostawców z USA jako imperatyw strategiczny. Jednocześnie 26,3% wskazuje vendor lock-in jako jedną z barier (najczęściej wskazywana bariera to opór użytkowników - 63,2%).
Inicjatywy unijne
Kierunek wyznaczają zapowiedziany przez Komisję Europejską Cloud and AI Development Act, inicjatywa Gaia-X oraz postulaty, by zamówienia publiczne w UE preferowały otwarte oprogramowanie. W lutym 2026 r. EDRi wraz z Access Now i Vrijschrift.org, odpowiadając na konsultację Komisji Europejskiej, zaapelowały, by publiczne pieniądze finansowały publiczny kod.
Model hybrydowy zamiast samego open source
Liderzy techniczni podkreślają, że sama wymiana amerykańskiego dostawcy proprietary na europejskiego proprietary nie jest suwerennością - to tylko nowy lock-in. Bezpieczna hybrydowość wymaga otwartych standardów (Matrix, OAuth, ISO/IEC 27001), interoperacyjności, kompetencji wewnętrznych oraz komercyjnego wsparcia SLA dla krytycznych komponentów (model „open core + enterprise support”).
Trend wpisuje się w Strategię Cyberbezpieczeństwa RP 2025-2029 (cel szczegółowy 4 - wzmocnienie suwerenności technologicznej). Skala kilkudziesięciu JST obsługiwanych przez jedno centrum ułatwia bezpieczne łączenie rozwiązań otwartych i komercyjnych - ocenę alternatyw, wdrożenie i utrzymanie - trudne do osiągnięcia dla pojedynczej gminy.